مزاجها و انواع آن:

ميزان وجود هر يك از عناصر چهارگانۀ ذكر شده، در تشكيل بدن هر موجود مؤثر است، نسبتهاي متفاوت تركيب اين عناصر در هر موجود، تعيين كنندۀ خصوصيات و قابليت­هاي آن فرد است و حتي در بين يك گروه از موجودات، به عنوان مثال انسانها نيز، ميزان تركيب اين عناصر با هم متفاوت است به همين جهت هيچ دو انساني شبيه هم نيستند. به تركيب و آميخته شدن اين عناصر، مزاج گفته مي­شود، بنابراين هر موجودي اعم از انسان يا غير انسان مزاج خاصي دارد كه تعيين كنندۀ خصوصيات ظاهري و قابليتهاي اوست. مزاج در واقع طبيعت حاكم در يك موجود است. همانطور كه اشاره شد، هر يك از اين عناصر چهارگانه كيفيتي دارند، آتش گرم وخشك، هوا، گرم و تر، آب، سرد و تر و خاك سردوخشك است. در هر جسمي كه اين عناصر به نسبت مساوي در آن وجود نداشته باشد با توجه به اينكه كدام عنصر در تشكيل آن غلبه دارد، خصوصيت آن عنصر غالب خواهد بود.

جسمي كه آتش در آن غالب است، مزاجش گرم و خشك و اگر هوا غالب باشد مزاجش گرم و تر و اگر آب غالب باشد، مزاجش سرد و تر است و اگر خاك غالب باشد، مزاج جسم سرد و خشك خواهد بود و اگر غلبه دو عنصر را داشته باشيم، چهار حالت ديگر پديد مي آيد، به اين ترتيب كه اگر آتش و هوا غلبه داشته باشند، مزاج گرم، اگر آتش و خاك غلبه داشته باشند، مزاج آن خشك، اگر عنصر هوا و آب غلبه داشته باشند . مزاج آن تر و اگر آب و خاك غلبه داشته باشد، مزاج جسم سرد خواهد بود و حالت آخر حالتي است كه از همه عناصر به نسبت متعادلي در تشكيل جسم وجود داشته باشند و هيچ عنصري غالب نباشد. بنابراين در مجموع، كليه موجودات داراي نه دسته مزاج كلي خواهند بود.